Ομιλητής
Περιγραφή
Κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας τους, οι ελληνικές βιβλιοθήκες εξελίχθηκαν παράλληλα με τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις της χώρας. Η παρούσα έρευνα επικεντρώνεται στην επίδραση των δικτατορικών καθεστώτων στις βιβλιοθήκες κατά τον 20ό αιώνα, με ιδιαίτερη έμφαση σε δύο διακριτές αλλά αλληλένδετες περιόδους λογοκρισίας. Η πρώτη εξεταζόμενη περίοδος είναι η εθνικοσοσιαλιστική δικτατορία του πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά που εγκαθιδρύθηκε την 4η Αυγούστου 1936. Η ιδεολογία της για τον «Τρίτο Ελληνικό Πολιτισμό» επέβαλε αυστηρούς περιορισμούς στον Τύπο και στις εκδόσεις, συμπεριλαμβανομένων αναγκαστικών νόμων, που περιείχαν εξαιρέσεις για τις βιβλιοθήκες, απαγόρευση εκδόσεων βιβλίων και καύσεων βιβλίων σε δημόσιους χώρους, που στόχευαν κυρίως σε έργα χαρακτηρισμένα ως κομμουνιστικά ή εχθρικά προς το καθεστώς. Αν και ο Μεταξάς απεβίωσε το 1941, το πλαίσιο λογοκρισίας του παρέμεινε σε ισχύ κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής (1941–1944), η οποία αξιοποίησε το υπάρχον σύστημα για να προωθήσει τη δική της πολιτιστική πολιτική, ενώ ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος συντέλεσε επίσης στη φυσική καταστροφή πολλών βιβλιοθηκών. Η δεύτερη περίοδος που αναλύεται είναι η Απριλιανή δικτατορία (1967–1974), η οποία επανέφερε την προληπτική λογοκρισία της εποχής Μεταξά, κατέστειλε την ελευθερία του Τύπου, δημοσίευσε καταλόγους με απαγορευμένα βιβλία και εφημερίδες και διέταξε την απομάκρυνσή τους από τις συλλογές των βιβλιοθηκών. Αντλώντας στοιχεία από νομοθετήματα, αρχειακό υλικό, τεκμήρια από επιλεγμένες βιβλιοθήκες και τον ημερήσιο Τύπο της εποχής, η παρούσα έρευνα συγκρίνει τους μηχανισμούς λογοκρισίας και τις συνέπειες των δύο αυτών καθεστώτων. Καταλήγει αξιολογώντας τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κρατικής λογοκρισίας στις ελληνικές βιβλιοθήκες και περιγράφει συνοπτικά τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση και τη νέα αρχή για τον χώρο των βιβλιοθηκών μετά την πτώση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας τον Ιούλιο 1974.*
Περίληψη (Αγγλικά)
Throughout their long history, Greek libraries have evolved in parallel with the country's political and social developments. This study focuses on the impact of dictatorial regimes on library policy during the 20th century, with particular emphasis on two distinct but interconnected periods of censorship. The first period examined is the National Socialist dictatorship of Prime Minister Ioannis Metaxas which was established on August 4, 1936. Its ideology of the "Third Greek Civilization" imposed severe restrictions on press and publications, including emergency laws which included exceptional provisions for libraries, book bans, and public book burnings targeting communist and ideologically hostile works to the regime. Although Metaxas died in 1941, his censorship framework persisted under the German Occupation (1941–1944), which exploited the existing system to promote its own cultural and educational agenda, while World War II also resulted in the physical destruction of several libraries. The second period analyzed is the seven-year military dictatorship (Junta, 1967–1974) led by Colonel Georgios Papadopoulos. It reinstated Metaxas-era preventive censorship, suppressed freedom of press, published blacklists of banned books and newspapers, and mandated their removal from library holdings. Drawing on legislative records, archival sources, library holdings, and contemporary newspapers , this paper compares the censorship mechanisms and consequences of these two regimes. It concludes by assessing the lasting effects of state-imposed censorship on Greek libraries and briefly outlines the postwar reconstruction and new beginning for the library sector following the fall of the dictatorship.
| Λέξεις Κλειδιά | Βιβλιοθήκες, Ελλάδα, Ιστορία βιβλιοθηκών, Λογοκρισία |
|---|---|
| Τίτλος (Αγγλικά) | Libraries during dictatorial regimes: censorship and ideology control in Greece during the 20th century (1936-1974) |
| Λέξεις Κλειδιά (Αγγλικά) | Libraries; Greece; Library history; Censorship |