Ομιλητές
Περιγραφή
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) δημιουργεί νέες δυνατότητες υποστήριξης και αυτοματοποίησης επιμέρους εργασιών για την παραγωγή προσβάσιμων συγγραμμάτων, με στόχο την ισότιμη πρόσβαση των φοιτητών με αναπηρία και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ) στο εκπαιδευτικό υλικό. Εργασίες όπως η οπτική αναγνώριση χαρακτήρων (OCR), η επεξεργασία πινάκων και μαθηματικού περιεχομένου, καθώς και η παραγωγή εναλλακτικών περιγραφών για εικόνες και διαγράμματα, μπορούν πλέον να υποστηριχθούν από συστήματα ΤΝ. Παράλληλα, η αξιοποίηση εξειδικευμένων τεχνολογιών μπορεί να συμβάλει στην παραγωγή διαφορετικών μορφών προσβάσιμου υλικού, όπως ψηφιακά συγγράμματα, συλλογές Braille και απτικές εικόνες, τα οποία είναι ιδιαίτερα σημαντικά για φοιτητές με αισθητηριακές ή άλλες αναπηρίες. Η πιθανότητα ανακριβών ή ελλιπών πληροφοριών, η εμφάνιση μεροληψιών και οι διαφοροποιήσεις του αποτελέσματος ανάλογα με τη διατύπωση των εντολών καθιστούν αναγκαία την ανθρώπινη εποπτεία. Συνεπώς, η ΤΝ μπορεί να επιταχύνει την παραγωγική διαδικασία, χωρίς να υποκαθιστά την ανθρώπινη κρίση, η οποία είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας, της προσβασιμότητας και της καταλληλότητας του τελικού συγγράμματος.
Η ενσωμάτωση της ΤΝ στην παραγωγή προσβάσιμων συγγραμμάτων επαναπροσδιορίζει, παράλληλα, τον επαγγελματικό ρόλο του βιβλιοθηκονόμου. Η σταδιακή αυτοματοποίηση επιμέρους εργασιών μετατοπίζει μέρος της επαγγελματικής δραστηριότητας από τη χειροκίνητη παραγωγή προς τον σχεδιασμό, την εποπτεία, τον έλεγχο και την αξιολόγηση του προσβάσιμου υλικού. Στο πλαίσιο αυτό, προσεγγίσεις όπως το Human-in-the-Loop και το Human-on-the-Loop μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμα μοντέλα για την οριοθέτηση της ανθρώπινης συμμετοχής και εποπτείας σε αυτοματοποιημένες διαδικασίες. Ο ρόλος του δεν περιορίζεται πλέον στην παραγωγή ή διάθεση ενός προσβάσιμου συγγράμματος, αλλά επεκτείνεται στη διασφάλιση ότι διαφορετικές μορφές προσβάσιμου περιεχομένου, από τα ψηφιακά αρχεία και τις εναλλακτικές περιγραφές έως τις συλλογές Braille και τις απτικές εικόνες, ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των χρηστών. Η αξιοποίηση της ΤΝ, μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ενίσχυσης της προσβασιμότητας, υπό την προϋπόθεση ότι εντάσσεται σε ένα ανθρωποκεντρικό πλαίσιο, στο οποίο η επιστημονική και επαγγελματική κρίση του βιβλιοθηκονόμου παραμένει καθοριστική.
Περίληψη (Αγγλικά)
Artificial Intelligence (AI) is creating new opportunities to support and automate specific tasks involved in the production of accessible textbooks, with the aim of ensuring equitable access to educational materials for students with disabilities and/or special educational needs (SEN). Tasks such as optical character recognition (OCR), the processing of tables and mathematical content, and the generation of alternative descriptions for images and diagrams can now be supported by AI systems. At the same time, the use of specialised technologies can contribute to the production of different forms of accessible educational material, such as digital textbooks, Braille collections, and tactile images, which are particularly important for students with sensory and other disabilities. However, the potential for inaccurate or incomplete information, the occurrence of bias, and variations in output depending on the formulation of prompts make human oversight essential. Consequently, AI can accelerate the production process without replacing human judgement, which remains necessary to ensure the reliability, accessibility, and appropriateness of the final textbook.
The integration of AI into the production of accessible textbooks is also redefining the professional role of the librarian. The gradual automation of specific tasks shifts part of the librarian’s professional activity from manual production towards the design, supervision, quality control, and evaluation of accessible materials. In this context, approaches such as Human-in-the-Loop and Human-on-the-Loop can serve as useful models for defining the extent of human involvement and oversight in automated processes. The librarian’s role is no longer limited to the production or provision of an accessible textbook but extends to ensuring that different forms of accessible content—from digital files and alternative descriptions to Braille collections and tactile images—respond effectively to users’ actual needs. The use of AI can therefore serve as a tool for enhancing accessibility, provided that it is embedded within a human-centred framework in which the librarian’s professional expertise and scholarly judgement remain essential.
| Λέξεις Κλειδιά | Ισότιμη πρόσβαση, προσβασιμότητα, Human-in-the-Loop |
|---|---|
| Τίτλος (Αγγλικά) | Human Oversight and Artificial Intelligence in the Production of Accessible Textbooks: Reframing the Role of the Librarian |
| Λέξεις Κλειδιά (Αγγλικά) | Equitable Access, Accessibility, Human-in-the-Loop |